Test MEC.09 — zestaw 5

Dlaczego tak

Pomiar wielkości sterowanej i jej porównanie z wartością zadaną to sprzężenie zwrotne, pozwalające korygować działanie elementu wykonawczego. W układzie otwartym sterownik nie otrzymuje informacji o efekcie swojego działania.

Dlaczego tak

Sterownik PLC i przekaźniki przetwarzają sygnały wejściowe i generują sygnały sterujące dla elementów wykonawczych. Przekładnia, łożysko i sprężyna to elementy układu mechanicznego.

Dlaczego tak

Przekaźnik z opóźnionym załączaniem odlicza nastawiony czas od podania napięcia zasilania i dopiero po nim przełącza styki. Działanie po zaniku napięcia cechuje przekaźnik z opóźnionym wyłączaniem.

Dlaczego tak

Energię dla siłowników pneumatycznych dostarcza sprężone powietrze wytwarzane przez sprężarkę, magazynowane w zbiorniku i przygotowane przez filtr, reduktor i ewentualnie smarownicę. Pompa hydrauliczna zasila układy olejowe, a transformator przekształca napięcie elektryczne.

Dlaczego tak

W manipulatorze kartezjańskim przestrzeń robocza ma kształt prostopadłościanu, a ruchy odbywają się wzdłuż osi X, Y, Z. Robot przegubowy ma osie obrotowe jak ramię człowieka, a SCARA łączy osie obrotowe w płaszczyźnie poziomej z ruchem pionowym.

Dlaczego tak

SCARA jest sztywna w pionie i bardzo szybka w ruchach poziomych, co sprzyja operacjom pick-and-place i montażowi elektroniki. Do spawania i malowania dużych obiektów stosuje się roboty przegubowe o większej swobodzie ruchów.

Dlaczego tak

Urządzenia ochronne (drzwi z ryglem, kurtyny, skanery) zatrzymują robota, gdy ktoś wchodzi w strefę jego ruchu, a serwis wykonuje się w trybie T1 z ograniczoną prędkością i przyciskiem zezwolenia. Wolny ruch w trybie automatycznym nie gwarantuje bezpieczeństwa — robot może nagle przyspieszyć.

Dlaczego tak

Systemy ERP/MRP i programy do harmonogramowania planują zlecenia, zapotrzebowanie materiałowe i obciążenie stanowisk, a wykres Gantta pokazuje terminy operacji. Edytor grafiki czy przeglądarka zdjęć nie mają funkcji planowania produkcji.

Dlaczego tak

Internetowe katalogi producentów pozwalają wyszukać łożysko po oznaczeniu lub wymiarach, podają nośności, prędkości graniczne i modele CAD. Encyklopedia ogólna nie zawiera danych katalogowych potrzebnych do doboru części.

Dlaczego tak

CAM (Computer Aided Manufacturing) wykorzystuje geometrię modelu do obliczenia ścieżek narzędzi i generowania programu NC z postprocesorem dla konkretnej obrabiarki. CAD służy do projektowania geometrii, a ERP do zarządzania zasobami przedsiębiorstwa.

Dlaczego tak

Kontrola wstępna sprawdza zgodność dostaw z zamówieniem i specyfikacją, zanim materiał trafi do obróbki — zapobiega to przerabianiu wadliwego materiału. Kontrola międzyoperacyjna odbywa się między operacjami, a końcowa dotyczy gotowego wyrobu.

Dlaczego tak

Kontrola stuprocentowa obejmuje każdą sztukę i stosuje się ją przy wyrobach krytycznych dla bezpieczeństwa lub małych partiach. Kontrola wyrywkowa sprawdza próbkę i na jej podstawie wnioskuje o całej partii, co jest tańsze, ale obarczone ryzykiem.

Dlaczego tak

Normalizacja ogranicza zbędną różnorodność (np. typoszeregi śrub, łożysk), co obniża koszty produkcji i magazynowania, zapewnia zamienność i ułatwia handel. Normy nie ustalają cen i nie mają na celu utrudniania wymiany handlowej.

Dlaczego tak

Normy powstają w komitetach technicznych z udziałem zainteresowanych stron i są publicznie dostępne; ich stosowanie jest co do zasady dobrowolne, chyba że przepis prawa stanowi inaczej. Dokument poufny producenta to specyfikacja wewnętrzna, a nie norma.

Dlaczego tak

Wykazy norm zharmonizowanych są publikowane w Dzienniku Urzędowym UE, a informacje o procedurach oceny zgodności udostępniają Komisja Europejska i krajowe jednostki normalizacyjne. Prasa lokalna i regulamin pracy nie są źródłami takich informacji.

Dlaczego tak

Elementy złączne tworzą połączenia rozłączne (śruby, wpusty, kołki) lub nierozłączne (nity). Wały, osie i łożyska to części ruchu obrotowego, koła i pasy — elementy przekładni, a sprężyny — elementy podatne.

Dlaczego tak

Przekładnia stożkowa przenosi napęd między wałami o osiach przecinających się, najczęściej pod kątem 90°, i w schemacie kinematycznym ma symbol dwóch kół stożkowych. Przekładnie walcowe, pasowe i łańcuchowe łączą wały o osiach równoległych, więc nie spełniają tego warunku.

Dlaczego tak

Nit po zakuciu trwale łączy blachy, a jego usunięcie wymaga zniszczenia łba lub zakuwki. Połączenia śrubowe, wpustowe i sworzniowe z zawleczką można rozłączyć bez niszczenia elementów.

Dlaczego tak

Dla wałka h odchyłka górna es = 0, więc wałek jest zawsze mniejszy lub równy wymiarowi nominalnemu — stanowi to podstawę zasady stałego wałka. Odchyłkę dolną równą zeru ma otwór H.

Dlaczego tak

Azotowanie prowadzi się w temperaturze ok. 500–550°C, poniżej przemian fazowych, więc części niemal się nie odkształcają; azotki dają bardzo twardą warstwę bez hartowania. Twardość w całym przekroju uzyskuje się hartowaniem na wskroś, a nie obróbką cieplno-chemiczną.

Dlaczego tak

Warstwa nawęglona zawiera więcej węgla i po hartowaniu osiąga ok. 58–62 HRC, a niskowęglowy rdzeń pozostaje ciągliwy — takie połączenie jest idealne dla zębów narażonych na ścieranie i udary. Nawęglanie nie zwiększa odporności na korozję.

Dlaczego tak

Obróbka elektroerozyjna usuwa materiał przewodzący przez iskry, niezależnie od jego twardości, dlatego stosuje się ją do hartowanych matryc i skomplikowanych kształtów. Kucie i walcowanie to obróbka plastyczna, a toczenie — skrawanie narzędziem o określonej geometrii.

Dlaczego tak

CAPP (Computer Aided Process Planning) wspomaga technologa w tworzeniu procesu: operacje, zabiegi, oprzyrządowanie, parametry i czasy, a wynik zapisuje w dokumentacji technologicznej. Geometrię projektuje się w CAD.

Dlaczego tak

Wykrojnik składa się ze stempla i matrycy; stempel przebija blachę, a matryca określa kształt wycięcia — to podstawowe narzędzie tłoczni. Przeciągacz obrabia otwory skrawaniem, a forma wtryskowa służy do kształtowania tworzyw.

Dlaczego tak

Frez ślimakowy toczy się z przedmiotem jak ślimak ze ślimacznicą i kształtuje zęby metodą obwiedniową, co zapewnia dokładność i wydajność. Frez tarczowy nie odwzoruje zarysu ewolwentowego zęba.

Dlaczego tak

Karta technologiczna montażu zawiera wykaz operacji montażowych z ich kolejnością, stanowiskami, oprzyrządowaniem i normami czasu. Deklaracja zgodności jest dokumentem prawnym producenta, a nie technologicznym.

Dlaczego tak

Widok rozstrzelony pokazuje części złożenia rozsunięte wzdłuż osi montażu, co ułatwia zrozumienie kolejności montażu; wykaz części i numery pozycji są generowane automatycznie z modelu. Retusz zdjęć nie tworzy dokumentacji technicznej.

Dlaczego tak

Protokół pokontrolny dokumentuje, co sprawdzono, jakie wykryto nieprawidłowości i jakie działania zalecono z terminami i odpowiedzialnymi; pozwala to sprawdzić realizację zaleceń. Opinia ustna nie daje podstaw do dalszych działań.

Dlaczego tak

Dane o ilości, brakach i przyczynach pozwalają ocenić wydajność i jakość oraz podjąć działania korygujące. Cena wyrobu i dawne listy obecności nie służą ocenie przebiegu produkcji na zmianie.

Dlaczego tak

Stan techniczny obrabiarki ocenia się przez pomiary dokładności geometrycznej według norm odbiorczych, kontrolę luzów, smarowania i działania urządzeń bezpieczeństwa. Wygląd lakieru nie mówi nic o dokładności obróbki.

Dlaczego tak

Protokół z kontroli stanu technicznego stanowi podstawę decyzji o dalszej eksploatacji lub naprawie i dokumentuje historię maszyny. Sama data nie mówi nic o stanie urządzenia. Protokół podpisuje osoba kontrolująca.

Dlaczego tak

Sprawozdania produkcyjne pokazują, co wykonano, jakim nakładem i z jaką jakością; na ich podstawie rozlicza się wynagrodzenia i materiały oraz planuje dalszą produkcję. Nie zastępują dokumentacji technicznej wyrobu.

Dlaczego tak

Obliczenia wytrzymałościowe porównują naprężenia wywołane obciążeniem z wartościami dopuszczalnymi, co pozwala dobrać wymiary i materiał tak, by część nie uległa zniszczeniu. Koszt i termin dostawy ustala się na innej podstawie.

Dlaczego tak

σ = F/A = 8700 N / 58 mm² = 150 N/mm² = 150 MPa. Wynik 15 MPa lub 1500 MPa to błąd przeliczenia kN na N o rząd wielkości, a 87 MPa to wartość siły wyrażona bez dzielenia przez przekrój.

Dlaczego tak

τ = M/W₀ = 40 000 N·mm / 1570 mm³ ≈ 25,5 MPa (moment trzeba przeliczyć na N·mm: 40 N·m = 40 000 N·mm). Pominięcie przeliczenia daje wynik tysiąc razy za mały, a 51 MPa powstaje po użyciu wskaźnika na zginanie π·d³/32.

Dlaczego tak

Połączenie wielowypustowe z luźnym pasowaniem przenosi moment i jednocześnie pozwala przesuwać koło osiowo, co wykorzystuje się w skrzyniach biegów. Połączenia wciskowe, spawane i klejone unieruchamiają koło na wale.

Dlaczego tak

Spawanie TIG z osłoną grani zapewnia gładką spoinę bez nalotów tlenkowych wewnątrz rury, co jest wymagane w instalacjach higienicznych. Lutowanie cyną ma małą wytrzymałość, a opaski ślimakowe nie tworzą trwałego, gładkiego połączenia.

Dlaczego tak

Przekrój spoiny czołowej: A = g·l = 10·200 = 2000 mm², σ = 300 000 N / 2000 mm² = 150 MPa. Wynik 300 MPa powstaje po użyciu połowy długości, a 15 MPa to błąd przeliczenia jednostek.

Dlaczego tak

Największy wcisk powstaje przy najmniejszym otworze i największym wałku: Wmax = es − EI = 0,015 − 0 = 0,015 mm. Największy luz to ES − ei = 0,021 − 0,002 = 0,019 mm — pomylenie luzu z wciskiem jest częstym błędem przy pasowaniach mieszanych.

Dlaczego tak

Pierścień obciążony obwodowo musi być osadzony ciasno, inaczej będzie się obracał względem wału i wycierał czop; typowe są pola k6, m6. Zbyt duży wcisk zmniejszyłby luz wewnętrzny łożyska i doprowadził do jego przegrzania.