Test ELM.03 — zestaw 5

Dlaczego tak

Stabilizator dobiera się na podstawie napięcia wyjściowego, maksymalnego prądu, minimalnej różnicy napięć wejście–wyjście i mocy strat, która decyduje o potrzebie radiatora. Częstotliwość procesora, pojemność akumulatora i długość przewodu nie są jego parametrami.

Dlaczego tak

Szkic to rysunek wykonany odręcznie, bez zachowania skali, ale z zachowaniem proporcji i ze wszystkimi wymiarami, oznaczeniami i uwagami potrzebnymi do wykonania części. Rysunek z przyrządami w skali to już rysunek techniczny. Zarys bez wymiarów i zdjęcie bez opisu nie pozwolą wykonać części.

Dlaczego tak

W metodzie europejskiej przedmiot znajduje się między obserwatorem a rzutnią, dlatego widok z lewej rysuje się po prawej stronie widoku głównego, a widok z góry — pod nim. W metodzie amerykańskiej (A) jest odwrotnie: widok z lewej po lewej stronie. Pomylenie metod prowadzi do błędnej interpretacji kształtu.

Dlaczego tak

W pasowaniu luźnym pole tolerancji otworu leży całkowicie powyżej pola wałka, więc zawsze jest luz — np. H7/g6 dla części obracających się względem siebie. W pasowaniu ciasnym zawsze występuje wcisk, a w mieszanym może wystąpić luz lub wcisk, zależnie od rzeczywistych wymiarów.

Dlaczego tak

Ra to średnie arytmetyczne odchylenie profilu chropowatości w mikrometrach — Ra 1,6 wymaga dokładnego toczenia lub szlifowania. Twardość podaje się w jednostkach HRC lub HB, tolerancję — odchyłkami wymiaru, a materiał — w tabliczce rysunkowej.

Dlaczego tak

Przedmioty obrotowe, takie jak wałki czy tuleje, modeluje się, rysując połowę profilu wraz z osią i obracając go o 360° — powstaje bryła z wszystkimi stopniami i fazami. Wyciągnięcie prostokąta daje prostopadłościan, a zaokrąglenie krawędzi sześcianu nie tworzy walca.

Dlaczego tak

Instrukcja obsługi lub dokumentacja techniczno-ruchowa określa zakres codziennej obsługi, konserwacji i przeglądów wraz z ich częstotliwością. Karta technologiczna dotyczy wytwarzanego wyrobu, faktura — zakupu, a rysunek złożeniowy — budowy zespołu.

Dlaczego tak

Maksymalne ciśnienie robocze to granica bezpiecznej pracy — jej przekroczenie grozi uszkodzeniem uszczelnień, a nawet rozerwaniem siłownika. W praktyce ciśnienie dobiera się do potrzebnej siły, często niższe od maksymalnego, co oszczędza energię i zużycie. Nowy siłownik nie ma większej wytrzymałości.

Dlaczego tak

Katalogi podają teoretyczne siły pchania i ciągnięcia dla średnic tłoka przy różnych ciśnieniach — pozwala to dobrać średnicę z zapasem na tarcie i straty. Dla 500 N przy 6 bar potrzebny jest tłok o powierzchni ok. 8,3 cm², czyli średnicy ok. 32 mm, a z zapasem — 40 mm. Zdjęcia i cenniki nie wystarczą do doboru.

Dlaczego tak

Instrukcja określa czynności, od których zależy bezpieczeństwo — jeśli wymaga ich przed uruchomieniem, wykonuje się je za każdym razem. Wyłącznik awaryjny mógł zostać uszkodzony, a ciśnienie spaść od ostatniej zmiany. Czytanie instrukcji dopiero po awarii prowadzi do wypadków.

Dlaczego tak

Producent przekładni podaje w dokumentacji sposób mocowania, dopuszczalne obciążenia, rodzaj i ilość oleju, czas docierania i okresy wymiany smaru — ich przestrzeganie decyduje o trwałości i gwarancji. Doświadczenie z innymi urządzeniami i opinie kolegów mogą być błędne dla konkretnej przekładni.

Dlaczego tak

Trójkąt z przekreśloną dłonią to znak ostrzegawczy ESD (urządzenie wrażliwe na elektryczność statyczną): elementu nie wolno dotykać bez opaski uziemiającej i poza strefą EPA. Ostrzeżenie przed napięciem niebezpiecznym ma inny symbol — błyskawicę w żółtym trójkącie — dlatego nie należy go mylić ze znakiem ESD, choć oba są żółte i trójkątne.

Dlaczego tak

Symbol przekreślonego kosza na kółkach wynika z przepisów o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (WEEE) i nakazuje selektywne zbieranie takiego sprzętu, bo zawiera on substancje niebezpieczne i surowce do odzysku. Wrzucenie obudowy do pojemnika na tworzywa jest błędne — sprzęt oddaje się w całości, a nie rozbiera na frakcje komunalne.

Dlaczego tak

Znaki nakazu mają kształt koła z białym piktogramem na niebieskim tle (np. nakaz stosowania okularów ochronnych przy szlifierce). Znak zakazu także jest okrągły, ale ma czerwony obrzeże i czerwony pas ukośny na białym tle — to kształt koła najczęściej prowadzi do tej pomyłki. Znaki ostrzegawcze są trójkątne i żółte, a ewakuacyjne zielone.

Dlaczego tak

Znaki ewakuacyjne mają zielone tło i biały piktogram; sylwetka biegnącego człowieka ze strzałką prowadzi do wyjścia ewakuacyjnego. Znak pierwszej pomocy też jest zielony, ale przedstawia biały krzyż. Lokalizację gaśnicy wskazują czerwone znaki ochrony przeciwpożarowej, a zakaz byłby okrągły z czerwoną obwódką.

Dlaczego tak

Znaki ochrony przeciwpożarowej są kwadratowe lub prostokątne z białym piktogramem na czerwonym tle i wskazują sprzęt gaśniczy, hydrant czy ręczny ostrzegacz pożarowy. Kolor czerwony występuje też na znakach zakazu, ale tam jest to okrągła obwódka z paskiem na białym tle — kształt i układ barw jednoznacznie je rozróżniają.

Dlaczego tak

Dział dziesiąty Kodeksu pracy (Bezpieczeństwo i higiena pracy) określa obowiązki pracodawcy i pracownika, zasady szkoleń, badań lekarskich i postępowania po wypadku; szczegóły ustalają rozporządzenia wydane na jego podstawie. Prawo energetyczne dotyczy m.in. uprawnień do eksploatacji urządzeń energetycznych, a nie ogólnych zasad BHP, dlatego jest odpowiedzią myloną z właściwą.

Dlaczego tak

Ustawa o ochronie przeciwpożarowej wraz z rozporządzeniem w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów nakłada obowiązek wyposażenia obiektów w sprzęt gaśniczy i oznakowania dróg ewakuacyjnych. Prawo ochrony środowiska reguluje emisje i ochronę zasobów naturalnych, a nie wyposażenie przeciwpożarowe budynku.

Dlaczego tak

Ustawowa definicja wypadku przy pracy obejmuje cztery elementy: nagłość, przyczynę zewnętrzną, skutek w postaci urazu lub śmierci oraz związek z pracą. Choroba zawodowa różni się właśnie brakiem nagłości — rozwija się w wyniku długotrwałego działania czynników szkodliwych, np. hałasu. Zdarzenie potencjalnie wypadkowe nie powoduje urazu.

Dlaczego tak

EPA (Electrostatic Protected Area) to wydzielony obszar z matami rozpraszającymi, opaskami na nadgarstek i uziemionymi stołami, w którym ładunki odprowadza się do ziemi. Strefa czysta ogranicza zapylenie powietrza i nie musi chronić przed ładunkami, a strefa Ex dotyczy atmosfer wybuchowych — obie bywają mylone z EPA, bo też mają specjalne wymagania.

Dlaczego tak

NDS dotyczy substancji chemicznych w powietrzu, a NDN czynników fizycznych, np. hałasu; obie wartości są określone w rozporządzeniu w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń. Próg bólu to pojęcie z fizjologii słuchu, znacznie powyżej wartości dopuszczalnej, a wskaźnik ryzyka wynika z oceny ryzyka, a nie z jednej wartości granicznej.

Dlaczego tak

Przy pracy precyzyjnej blat ustawia się na wysokości pozwalającej oprzeć przedramiona przy łokciach zgiętych około 90°, a elementy przybliża się do oczu podstawkami lub lupą. Pochylanie się nad zbyt niskim blatem tylko pozornie poprawia widoczność — powoduje przeciążenie kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego już po kilku godzinach pracy.

Dlaczego tak

Państwowa Inspekcja Pracy kontroluje przestrzeganie prawa pracy, w tym przepisów BHP, i może nakazać usunięcie nieprawidłowości lub wstrzymanie pracy. Urząd Dozoru Technicznego również dba o bezpieczeństwo, ale tylko w zakresie urządzeń technicznych podlegających dozorowi, np. dźwigów i zbiorników ciśnieniowych, dlatego nie nadzoruje całości warunków pracy.

Dlaczego tak

Inspekcja Ochrony Środowiska, kierowana przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, kontroluje przedsiębiorstwa w zakresie emisji, gospodarowania odpadami i korzystania ze środowiska. Państwowa Inspekcja Sanitarna zajmuje się warunkami higienicznymi i zdrowotnymi, np. czynnikami szkodliwymi na stanowisku pracy, a nie kontrolą gospodarki odpadami.

Dlaczego tak

Dozór techniczny obejmuje urządzenia takie jak suwnice, a UDT ma prawo wydać decyzję wstrzymującą eksploatację urządzenia, które nie spełnia warunków bezpieczeństwa. Nakładanie kar na pracowników i sprawy szkoleń BHP leżą w kompetencjach pracodawcy i Państwowej Inspekcji Pracy, a nie UDT, co czyni te odpowiedzi błędnymi.

Dlaczego tak

Społeczna inspekcja pracy działa z ramienia związków zawodowych; inspektor kontroluje warunki BHP, zgłasza zalecenia i wchodzi w skład zespołu powypadkowego. Mandaty karne nakłada inspektor Państwowej Inspekcji Pracy, a uprawnienia do obsługi urządzeń dozorowych wydaje UDT — pomylenie inspekcji społecznej z państwową prowadzi do tych błędnych odpowiedzi.

Dlaczego tak

Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek oceny i dokumentowania ryzyka zawodowego oraz poinformowania pracowników o ryzyku i środkach ochrony; może w tym korzystać ze służby BHP, ale odpowiedzialność pozostaje przy nim. Państwowa Inspekcja Pracy tylko kontroluje, czy ocena została wykonana, a producent maszyny ocenia ryzyko samej maszyny, a nie stanowiska.

Dlaczego tak

Nie wolno dopuścić pracownika do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań i bez szkolenia wstępnego BHP (instruktażu ogólnego i stanowiskowego). Samodzielne zapoznanie się z instrukcjami bez potwierdzenia na piśmie nie spełnia wymogu szkolenia, a kontrola PIP nie jest warunkiem zatrudnienia.

Dlaczego tak

Kodeks pracy zobowiązuje pracownika do niezwłocznego zawiadomienia przełożonego o zauważonym zagrożeniu i do dbania o należyty stan maszyn. Praca z uszkodzoną osłoną, nawet ostrożna, naraża na wciągnięcie ręki przez pas, a zwłoka do końca zmiany przedłuża to zagrożenie dla wszystkich obsługujących urządzenie.

Dlaczego tak

Stosowanie przydzielonych środków ochrony indywidualnej zgodnie z przeznaczeniem jest obowiązkiem pracownika wynikającym z Kodeksu pracy; oświadczenie pracownika nie zwalnia z niego, a pracodawca nie może dopuścić do pracy bez wymaganych środków. Zwykłe okulary korekcyjne nie są odporne na uderzenie odprysku, więc nie zastępują okularów ochronnych.

Dlaczego tak

Poszkodowany, jeśli stan zdrowia mu pozwala, niezwłocznie informuje przełożonego o wypadku — pozwala to zabezpieczyć miejsce zdarzenia i powołać zespół powypadkowy. Protokół sporządza zespół powypadkowy powołany przez pracodawcę, a nie poszkodowany; poszkodowany ma prawo zapoznać się z nim i zgłosić do niego uwagi.

Dlaczego tak

Zasiłek wyrównawczy z ubezpieczenia wypadkowego przysługuje ubezpieczonemu pracownikowi, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Renta rodzinna przysługuje członkom rodziny zmarłego, a zasiłek opiekuńczy dotyczy opieki nad chorym członkiem rodziny, więc żadna z nich nie wyrównuje zarobków poszkodowanego.

Dlaczego tak

Świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego finansuje Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, a przyznaje je i wypłaca ZUS na podstawie m.in. protokołu powypadkowego. Zespół powypadkowy tylko ustala okoliczności i przyczyny wypadku, a nie przyznaje świadczeń — to mylne skojarzenie wynika z tego, że jego protokół jest podstawą wniosku do ZUS.

Dlaczego tak

Przy pożarze urządzeń elektrycznych najpierw odłącza się zasilanie, a do gaszenia używa gaśnicy przystosowanej do urządzeń pod napięciem (proszkowej lub śniegowej). Woda i mokra szmata przewodzą prąd i grożą porażeniem gaszącego, a otwarcie okien dostarcza tlenu i może przyspieszyć rozwój pożaru.

Dlaczego tak

Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego nakazuje w pierwszej kolejności alarmować ludzi i straż pożarną (112 lub 998), a następnie ewakuować się oznakowanymi drogami. Windy podczas pożaru nie wolno używać, bo może się zatrzymać między piętrami i wypełnić dymem, a ratowanie dokumentów kosztem czasu naraża życie.

Dlaczego tak

Podczas lutowania odparowuje topnik (np. na bazie kalafonii), którego dymy drażnią drogi oddechowe i mogą uczulać, dlatego stosuje się pochłaniacze dymu przy grocie. Multimetr, oświetlenie LED ani mata antystatyczna nie emitują zanieczyszczeń podczas zwykłej pracy, więc nie są źródłami czynników szkodliwych.

Dlaczego tak

Środki ochrony zbiorowej chronią wszystkich przebywających w pomieszczeniu i działają u źródła zagrożenia, np. wentylacja miejscowa lub osłony maszyn. Maska, rękawice i okulary chronią tylko jedną osobę, która je nosi, więc są środkami ochrony indywidualnej — stosuje się je dopiero wtedy, gdy ochrona zbiorowa nie wystarcza.

Dlaczego tak

Opaska antystatyczna łączy ciało pracownika z uziemieniem przez rezystor rzędu 1 MΩ, dzięki czemu ładunki spływają powoli i bez iskry, a jednocześnie ogranicza prąd przy przypadkowym dotknięciu napięcia. Fartuch skórzany chroni przed iskrami przy spawaniu, a nie przed elektrycznością statyczną, zaś kask i nauszniki chronią przed innymi zagrożeniami.

Dlaczego tak

Rezystor ok. 1 MΩ w przewodzie opaski ogranicza prąd, gdyby pracownik dotknął części pod napięciem — bez niego ciało byłoby połączone z ziemią przez bardzo małą rezystancję, co przy porażeniu zamyka pełny obwód. Ładunki statyczne i tak spływają przez rezystor, więc twierdzenie, że bez niego opaska nie działa, jest nieprawdziwe.

Dlaczego tak

Przy szlifowaniu odpryski i fragmenty ściernicy lecą z dużą prędkością, dlatego wymagane są okulary lub przyłbica i osłona tarczy, która zatrzymuje odłamki przy jej pęknięciu. Zdjęcie osłony dla widoczności jest częstym i bardzo niebezpiecznym błędem, a czas pracy nie zmniejsza zagrożenia jednym odpryskiem.