Test MEC.08 — zestaw 9

Dlaczego tak

NBR dobrze znosi kontakt z olejami mineralnymi, smarami i paliwami w zakresie ok. −30…+100°C, dlatego jest podstawowym materiałem uszczelnień w hydraulice. W wyższych temperaturach stosuje się FKM (Viton); uszczelka rozpuszczająca się w oleju straciłaby szczelność.

Dlaczego tak

Materiał uszczelki dobiera się do medium, temperatury i ciśnienia — EPDM dobrze znosi gorącą wodę i parę niskoprężną, a płyty uszczelkarskie mają określone w katalogu warunki pracy. Papier i taśma klejąca nie wytrzymają ciśnienia i temperatury.

Dlaczego tak

W szczelinach, pod podkładkami i uszczelkami wilgoć długo zalega, a różnica w dostępie tlenu tworzy ogniwo korozyjne — to korozja szczelinowa. Korozja równomierna przebiega podobnie na całej powierzchni, a gazowa zachodzi w wysokiej temperaturze bez elektrolitu.

Dlaczego tak

W wodzie morskiej chlorki szybko niszczą zwykłe stale i cienkie powłoki; skuteczne są stale nierdzewne z molibdenem odporne na wżery albo protektory cynkowe. Natłuszczenie i oksydowanie dają ochronę krótkotrwałą, szybko zmywaną przez wodę.

Dlaczego tak

W połączeniu wkrętowym gwint wewnętrzny nacięty jest w jednej z łączonych części, co pozwala łączyć elementy, gdy nie ma dostępu z drugiej strony. Połączenie śrubowe wymaga nakrętki i otworów przelotowych w obu częściach.

Dlaczego tak

Lutowanie twarde wymaga temperatury powyżej 450°C, którą zapewnia palnik; spoiwa srebrne lub miedziano-fosforowe dają mocne i szczelne połączenia rur. Lutownica kolbowa i cyna służą do lutowania miękkiego, o znacznie mniejszej wytrzymałości.

Dlaczego tak

Wpust osadza się w rowku wału ciasno, aby nie przemieszczał się, a piastę nasuwa się współosiowo; boki wpustu przenoszą moment. Rowek szerszy od wpustu powoduje luz i udarowe obciążenia, a spawanie zamienia połączenie rozłączne w nierozłączne.

Dlaczego tak

Kucie w matrycy nadaje metalowi kształt wnęki matrycy, poprawiając jego strukturę włóknistą i wytrzymałość — stosuje się je np. na korbowody i klucze. Odlewanie wymaga ciekłego metalu, a toczenie usuwa materiał wiórami.

Dlaczego tak

Normalizowanie polega na nagrzaniu stali powyżej temperatury przemiany i studzeniu w spokojnym powietrzu, co daje drobnoziarnistą, jednorodną strukturę. Maksymalną twardość uzyskuje się hartowaniem, a azot wprowadza azotowanie.

Dlaczego tak

W obróbce ręcznej narzędzie prowadzi ręka pracownika — tak jest przy piłowaniu, skrobaniu i gwintowaniu ręcznym. Toczenie, frezowanie, szlifowanie na szlifierce i wiercenie na wiertarce to obróbka maszynowa, w której ruchy wykonuje obrabiarka.

Dlaczego tak

Materiał przy nacinaniu gwintu narzynką jest częściowo wyciskany, dlatego pręt ma średnicę nieco mniejszą od nominalnej, a faza ułatwia wejście narzynki. 8,5 mm to średnica otworu pod gwint wewnętrzny M10, a pręt większy od 10 mm nie zmieści się w narzynce.

Dlaczego tak

Mikrometr ma działkę elementarną 0,01 mm, więc pozwala mierzyć z wymaganą dokładnością. Suwmiarka z noniuszem 0,1 mm i przymiar kreskowy mają zbyt dużą działkę, a liniał krawędziowy służy do sprawdzania płaskości.

Dlaczego tak

Odczyt = pełne milimetry przed zerem noniusza + numer pokrywającej się kreski · działka noniusza = 36 + 7·0,05 = 36,35 mm. Wynik 36,7 mm zakłada noniusz 0,1 mm, a 36,07 mm — noniusz 0,01 mm, więc przy odczycie trzeba znać działkę noniusza.

Dlaczego tak

Siły o przeciwnych zwrotach na jednej prostej odejmuje się: 80 − 60 = 20 N, a wypadkowa ma zwrot siły większej. 140 N to suma sił o zgodnych zwrotach, a 100 N wynik dla sił prostopadłych (√(60² + 80²)).

Dlaczego tak

Siła przyłożona w środku belki rozkłada się symetrycznie na dwie podpory, więc każda reakcja to 1000/2 = 500 N; suma reakcji równa się obciążeniu. Wynik 2000 N powstaje po pomnożeniu siły przez długość belki, co daje moment, a nie reakcję.

Dlaczego tak

M = F·r = 80 N · 0,25 m = 20 N·m. Wynik 320 N·m powstaje po podzieleniu siły przez ramię, a 80,25 N·m po dodaniu wartości zamiast ich pomnożenia; moment rośnie proporcjonalnie do długości ramienia.

Dlaczego tak

σ = F/S = 10 000 N / 50 mm² = 200 N/mm² = 200 MPa, czyli więcej niż dopuszczalne 160 MPa — pręt trzeba pogrubić lub zmniejszyć obciążenie. Wynik 20 MPa powstaje po przyjęciu 10 kN jako 1000 N, a długość pręta nie wpływa na naprężenie przy rozciąganiu, tylko na wydłużenie.

Dlaczego tak

Moc P = U·I wyraża się w watach; 1 W = 1 V · 1 A. Wolt to jednostka napięcia, amper — natężenia prądu, a om — rezystancji, dlatego pomylenie ich z mocą prowadzi do błędnych obliczeń, np. zużycia energii przez silnik.

Dlaczego tak

Wyłącznik nadprądowy wyłącza obwód przy przeciążeniu (człon termiczny) i zwarciu (człon elektromagnetyczny), a po usunięciu przyczyny można go ponownie załączyć. Bezpiecznik topikowy też przerywa obwód, ale jego wkładka ulega przepaleniu i trzeba ją wymienić.

Dlaczego tak

Czujnik indukcyjny wytwarza zmienne pole magnetyczne, które zmienia się w pobliżu metalu; układ elektroniczny zmienia wtedy stan wyjścia. Wyłącznik krańcowy dźwigniowy wymaga fizycznego kontaktu z przedmiotem, co odróżnia go od czujnika zbliżeniowego.

Dlaczego tak

Definicja normy obejmuje konsensus, zatwierdzenie przez jednostkę normalizacyjną (w Polsce PKN) i powszechne, wielokrotne stosowanie. Instrukcja producenta dotyczy jednej maszyny, a dokumenty sprzedaży nie mają charakteru normy.

Dlaczego tak

Przedrostek PN-EN oznacza normę europejską (EN) przyjętą jako Polska Norma; norma ISO miałaby w oznaczeniu symbol ISO. Norma zakładowa nie jest oznaczana symbolem PN. Część „-2” wskazuje arkusz normy dotyczący stali niestopowych konstrukcyjnych.

Dlaczego tak

Na surowych powierzchniach odlewów kreda lub szybkoschnąca farba traserska tworzy jasne tło, na którym rysy są wyraźnie widoczne. Olej i smar utrudniają rysowanie i zbierają zanieczyszczenia, a woda nie tworzy powłoki.

Dlaczego tak

Nożyce mają określoną maksymalną grubość cięcia; przedłużanie dźwigni rurą grozi wyszczerbieniem ostrzy i pęknięciem nożyc. Palce przy ostrzach grożą obcięciem, a cięcie końcami ostrzy wymaga większej siły.

Dlaczego tak

Płytę wzorcową pokrywa się cienką warstwą tuszu, przykłada do prowadnicy i przesuwa; ślady tuszu wskazują miejsca styku, których liczba na powierzchni 25×25 mm świadczy o jakości skrobania. Mikrometr mierzy wymiar, a nie przyleganie powierzchni.

Dlaczego tak

Brąz ma dobre właściwości ślizgowe, jest odporny na zacieranie i miększy od wału, więc zużywa się tuleja, łatwa do wymiany. Dwie hartowane stale o tej samej twardości w styku ślizgowym łatwo się zacierają, a żeliwo białe jest bardzo kruche.

Dlaczego tak

Szczelinomierz to zestaw płytek o znanej grubości; wsuwa się je w szczelinę, aż do lekkiego oporu, co pozwala ocenić luz. Średnice otworów mierzy się średnicówką lub sprawdzianem, a kąty kątomierzem.

Dlaczego tak

Wysuwka suwmiarki lub głębokościomierz suwmiarkowy pozwalają mierzyć głębokość rowków i otworów z dokładnością noniusza, tu 0,02 mm. Przymiar taśmowy ma działkę 1 mm, a kątownik i liniał nie służą do pomiaru długości.

Dlaczego tak

Przy cienkich ściankach brzeszczot o grubej podziałce zahacza zębami o krawędź i łamie je; drobna podziałka zapewnia, że kilka zębów jednocześnie skrawa. Brzeszczot do drewna ma zbyt duże zęby, a do betonu nie służy do metali.

Dlaczego tak

Otwory w pobliżu linii gięcia odkształcają się podczas gięcia, dlatego wykonuje się je po gięciu lub przewiduje odkształcenie; otwory w płaskich częściach łatwiej wykonać przed gięciem. Pominięcie trasowania uniemożliwia zachowanie wymiarów.

Dlaczego tak

Karta pracy dokumentuje ilość i jakość wykonanych wyrobów, co pozwala rozliczyć zadanie i analizować przyczyny braków. Informacje niezwiązane z wyrobem nie służą ocenie wykonania. Zapis ułatwia też śledzenie partii materiału.

Dlaczego tak

Sprawdzian przechodni musi się wkręcić na całą długość gwintu, a nieprzechodni nie może wkręcić się dalej niż o określoną liczbę zwojów. Przymiar i kątomierz nie oceniają gwintu, a pomiar śruby nie mówi nic o gwincie otworu.

Dlaczego tak

Obciąganie usuwa stępione ziarna i zanieczyszczenia oraz wyrównuje powierzchnię roboczą, co przywraca skrawność ściernicy i zmniejsza bicie. Średnica ściernicy przy tym maleje, a nie rośnie, dlatego trzeba potem poprawić ustawienie podtrzymki.

Dlaczego tak

Czyste i nasmarowane imadło pracuje płynnie, a pewne mocowanie do stołu zapobiega jego przesunięciu podczas pracy. Przedłużanie dźwigni rurą grozi pęknięciem korpusu imadła lub śruby.

Dlaczego tak

Instrukcja producenta określa środek smarny dobrany do prędkości i obciążeń wrzeciona; niewłaściwy smar może spowodować przegrzewanie i zużycie. Rozpuszczalnik usuwa smar, a woda powoduje korozję.

Dlaczego tak

We frezowaniu ruch główny wykonuje obracające się wieloostrzowe narzędzie (frez), a przedmiot mocowany na stole wykonuje posuw. W toczeniu obraca się przedmiot, a w struganiu i dłutowaniu narzędzie wykonuje ruch prostoliniowy posuwisto-zwrotny.

Dlaczego tak

Rozwiertak maszynowy zbiera niewielki naddatek i daje otwór o dokładności H7 i małej chropowatości. Wiertło kręte nie zapewnia takiej dokładności, a frez tarczowy i nóż przecinak służą do innych rodzajów obróbki.

Dlaczego tak

Obrobiona powierzchnia bazowa zapewnia dokładne ustawienie przedmiotu przy kolejnych operacjach, co pozwala uzyskać równoległość i prostopadłość ścian. Obróbka bez bazowania prowadzi do błędów kształtu i wymiarów.

Dlaczego tak

n = 1000·v/(π·D) = 1000·25/(3,14·8) ≈ 995 obr/min, czyli ok. 1000 obr/min. Wynik 3125 obr/min powstaje po pominięciu π w mianowniku, a 100 obr/min po pominięciu przelicznika 1000 z metrów na milimetry.

Dlaczego tak

Sprawdzian szczękowy ma stronę przechodnią i nieprzechodnią — wałek jest dobry, gdy przechodzi przez pierwszą, a nie przechodzi przez drugą; kontrola jest szybka i nie wymaga odczytu. Przymiar ma zbyt małą dokładność, a liniał i kątownik nie mierzą średnic.